Hollanda’da her sekiz günde bir kadın, partneri ya da eski partneri tarafından öldürülüyor. Ülkenin istatistik kurumu CBS’nin güncel verilerine göre, kadın cinayetlerinin yaklaşık yarısında failin eş ya da eski eş olması, son 15 yılda neredeyse hiç değişmedi...

CBS’nin araştırması, özellikle boşanmış kadınların bu tür saldırıların en büyük risk grubunu oluşturduğunu ortaya koyuyor. Öldürülen kadınların çoğunun 20 ila 40 yaş aralığında olduğu belirtiliyor.

Avrupa genelinde yapılan karşılaştırmada Hollanda, 2017–2023 döneminde partner veya eski partner tarafından öldürülen kadın sayısı bakımından orta sıralarda yer alıyor. Slovakya’nın en düşük oranı bildirdiği çalışmada, Finlandiya ve Litvanya listenin en üstünde bulunuyor. Ancak CBS, birçok ülkede veri toplama yöntemlerinin farklı olduğunu ve kimi ülkelerde fail bilgilerinin hiç kaydedilmediğini vurguluyor.

“Toplumsal ilerleme gerilimi artırmış olabilir”

Leiden Üniversitesi’nden güvenlik ve müdahale uzmanı Prof. Marieke Liem’e göre, rakamların değişmemesi şaşırtıcı değil. Liem, kadın haklarındaki ilerlemenin bazı geleneksel ilişki yapılarında tepkiye yol açabileceğini söylüyor:

“Bazı erkekler, eşitlik arttıkça kendi konumlarını tehdit altında hissedip ilişkiyi baskı kurarak, kontrol ederek veya şiddet uygulayarak sürdürmeye çalışabiliyor.”

Liem ayrıca ekonomik sıkıntılar, borçlanma ve bağımlılık gibi psikolojik ve sosyal sorunların da şiddet eğilimini beslediğine dikkat çekiyor. Bu sorunların son 10–15 yılda kayda değer biçimde azalmaması, kadınlara yönelik şiddetin de aynı düzeyde kalmasına neden oluyor.

Femicide Monitor: Çoğu kadın daha önce hiç yardım istememiş

Bu yıl yayımlanan Hollanda Femisid İzleme Raporu da CBS’nin bulgularını destekliyor. Liem’in ekibinin polis, savcılık, mahkemeler ve medya verilerini birleştirerek oluşturduğu rapor, öldürülen kadınların çoğunun daha önce resmi bir şikayette bulunmadığını ortaya koyuyor.

Nabız tutan en çarpıcı verilerden biri ise eğitim düzeyi:

“Femisid kurbanlarının önemli bir kısmı yükseköğretim mezunu. Bu kadınlar genellikle ‘Durumu ben hallederim’ düşüncesiyle yaşananları içselleştiriyor, hatta bazen suçu kendilerinde arıyor,” diyor Liem.

Uzmanlardan çağrı: “Çevredekiler müdahale etmek zorunda”

Uzmanlara göre kadın cinayetlerinin azaltılması, ancak toplumsal cinsiyet eşitliğinin toplumun genelinde kabul görmesiyle mümkün olacak. O zamana kadar ise çevredeki insanların sorumluluk alması hayati önem taşıyor.

Prof. Liem, “Komşular, iş arkadaşları, doktorlar, hatta işverenler… Bir şeylerin ters gittiğini görüyorlarsa harekete geçmeliler,” diyerek çağrısını şöyle sürdürüyor:

“’Bu akşam eve dönmüyorsun, benimle geliyorsun. Seni güvende tutacağız.’ diyebilecek bir çevre, birçok hayatı kurtarabilir.”

Lahey / Tarık OKAN